Onze Theorie

Vaak is de eerste vraag die mensen stellen nadat ze onze persoonlijkheidstest afgerond hebben: “Wat betekenen deze vijf letters?” Uiteraard hebben we het over die mysterieuze afkortingen zoals INTJ-A, ENFP-T en ESTJ-A. Zoals je misschien al in de gratis Type Beschrijvingen of andere artikelen die op onze website beschikbaar zijn gelezen hebt, staat iedere letter voor een specifieke eigenschap, waarbij aan het eind een extra variant gegeven wordt. Maar voordat we die eigenschappen bespreken, zullen we eerst even kort de geschiedenis doornemen.

Sinds het begin der tijden hebben we op vele manieren geprobeerd onszelf te beschrijven en te categoriseren. Van de vier temperamenten uit de oude beschavingen – sanguinisch, cholerisch, melancholisch en flegmatisch – tot de laatste vooruitgang binnen de psychologie, mensen zijn altijd naarstig op zoek geweest naar een goede, betrouwbare manier om iets als complex en ongrijpbaar als menselijke persoonlijkheden in een duidelijk gedefinieerd model te vatten. We zijn nog lang niet in staat om dat te doen, maar de huidige modellen omvatten de meeste persoonlijkheden en kunnen in veel gevallen met grote zekerheid voorspellen hoe we ons onder specifieke omstandigheden zullen gedragen.

Los daarvan is het belangrijk om niet te vergeten dat onafhankelijk van het model dat we aanhouden, onze persoonlijkheid slechts één van de vele aspecten is. Onze acties worden ook door onze omgeving, ervaring en individuele doelstellingen beïnvloed. In onze Type Beschrijvingen en Premium Profielen beschrijven we hoe mensen, die tot een specifiek persoonlijkheidstype behoren, zich waarschijnlijk gedragen – maar bedenk daarbij dat dit slechts indicatoren en trends zijn, en geen definitieve richtlijnen of antwoorden. Er is een groot verschil tussen een score van 10% en 80% bij een eigenschap. Deze informatie dient als inspiratie tot persoonlijke groei en beter begrip voor anderen, en moet niet als wetmatigheid beschouwd worden.

Onze aanpak heeft zijn oorsprong in twee verschillende filosofieën. De eerste stamt uit de vroege 20e eeuw en behoort tot het gedachtegoed van Carl Gustav Jung, de grondlegger van de analytische psychologie. Jungs theorie van psychologische typen is misschien wel de meest invloedrijke creatie voor persoonlijkheidstypologie en heeft voor een aantal verschillende theorieën inspiratie geleverd, waaronder de onze. Eén van Jungs belangrijkste bijdragen was de ontwikkeling van de concepten Introversie en Extraversie. Hij theoretiseerde dat iedereen in één van deze twee categorieën viel en zich of op de interne wereld (Introvert) of op de buitenwereld (Extravert) focuste. Deze begrippen worden tegenwoordig meestal anders gedefinieerd; Extraversie namelijk als synoniem van sociaal vaardig. De originele definities van Jung richtten zich meer op waar de persoon normaal gesproken zijn energie uit haalde. Met dergelijke definities impliceert Introversie niet verlegenheid, en Extraversie wijst niet per se op goede sociale vaardigheden.

Naast Introversie en Extraversie heeft Jung ook een aantal andere concepten op zijn naam staan. Daarvan zijn de zogenaamde Beoordelen functies (Denken of Voelen) en Waarnemen functies (Aftasten of Intuïtie) voor ons het meest relevant. Volgens Jung geeft iedereen de voorkeur aan één van deze cognitieve functies en vindt het natuurlijker om in alledaagse situaties daar gebruik van te maken. Andere functies kunnen ook een rol spelen, en kunnen afhankelijk van de omstandigheden opkomen. De functies worden ook door de Introversie of Extraversie van een persoon gedefinieerd. Als een leidinggevende bijvoorbeeld als dominante functie Introvert Voelen heeft, dan zal hij of zij waarschijnlijk anders denken dan iemand met Extravert Voelen.

In de jaren 20 werd Jungs theorie door Katharine Cook Briggs opgemerkt. Later was zij mede-auteur van één van de populairste persoonlijkheidsmaatstaven die vandaag de dag in gebruik zijn, de Myers-Briggs Type Indicator® (MBTI®). Briggs was een leraar die zeer geïnteresseerd was in persoonlijkheidstypering en al voordat ze over Jungs theorie te weten kwam haar eigen typeringstheorie opgesteld had. Ze ontwikkelde samen met haar dochter, Isabel Briggs Myers, een praktische manier om de volgorde van Jungiaanse voorkeuren van iedere persoon te beschrijven. Dit is de oorsprong van de vier letter afkortingen.

Bezoekers die meer willen weten zouden “Gifts Differing: Understanding Personality Type” van Isabel Briggs Myers moeten lezen. Bij de onderscheidende definiëring van persoonlijkheidskenmerken en types in ons model gaan we in dit artikel niet dieper in op Jungiaanse concepten en aanverwante theorieën.

Dankzij zijn eenvoud en gebruiksgemak wordt het vier letter benamingsmodel nu door een aantal diverse theorieën en aanpakken toegepast, zoals Socionica, Keirsey Temperament Sorter, Linda Berens’ Interactiestijlen en vele anderen. Het is echter belangrijk om te weten dat, ook al zijn de afkortingen hetzelfde of vergelijkbaar, ze toch verschillende betekenissen kunnen hebben. Eén van de redenen van deze uitvoerige introductie is dat we duidelijk willen maken dat er geen vaste definitie van deze concepten is. Iedere theorie definieert ze op hun eigen manier, en het is helemaal niet vreemd als je vijf mensen ontmoet die allemaal zeggen dat ze INFJ zijn, maar dat hun definities van wat INFJ zijn betekent verschillen. Wel is er een behoorlijke overlap tussen de theorieën die deze typenamen delen, maar hun beschrijvingen zijn heel verschillend.

Laten we de typologische theorieën even aan de kant schuiven. Een andere manier om naar persoonlijkheden te kijken, is vanuit het perspectief van een op eigenschappen in plaats van een op typen gebaseerd model. Wat bedoelen we daarmee? In plaats van te proberen 4 (of 8, 16, 32...) typeconstructen te maken en daar mensen in te passen, kunnen we ook simpelweg een aantal eigenschappen definiëren en de voorkeuren van mensen aan de hand van duidelijk gedefinieerde schalen meten, en vervolgens hun scores bekijken maar ze niet categoriseren. Mogelijk heb je van het begrip Ambivert gehoord, wat hier een perfect voorbeeld van is. Ambiversie betekent dat iemand zich min of meer halverwege de Introversie-Extraversie schaal bevindt, en noch erg sociaal of uitgaand is, noch erg teruggetrokken. Dat spreekt de modellen van Jung tegen. Iedere theorie gebaseerd op typen zal waarschijnlijk problemen hebben met het categoriseren van mensen die precies op de scheidslijn scoren, onafhankelijk van hoeveel scheidslijnen er zijn.

Op eigenschappen gebaseerde theorieën zouden gewoon zeggen dat een Ambivert een matig Extravert persoon is en het daarbij laten, zonder ze een persoonlijkheidstype toe te wijzen. Zo’n aanpak zou het zeker veel makkelijker maken om betrouwbaar correlaties tussen persoonlijkheidseigenschappen en andere karakteristieken (zoals bijvoorbeeld politieke houding) te meten. Dat is waarom op eigenschappen gebaseerde aanpakken binnen psychometrisch onderzoek domineren, maar veel meer voordeel is er niet. In tegenstelling tot op typen gebaseerde theorieën, wordt het onmogelijk om categorieën en typen te definiëren die dan vervolgens als makkelijk toegankelijke concepten voor discussies en aanbevelingen gebruikt kunnen worden. Als gevolg geven ze ons, ondanks dat categorieën als Extravert of Introvert beperkend zijn, ook een kans om een significant deel van de menselijke persoonlijkheden te beschrijven en theorieën te creëren die proberen uit te leggen waarom we doen wat we doen. Dat is iets dat een wetenschappelijk meer betrouwbare maar nietszeggende uitspraak als “je bent 37% Extravert” niet kan.

Met ons model hebben we het beste uit twee werelden gecombineerd. We gebruiken het door Myers-Briggs geïntroduceerde afkortingensysteem omwille van zijn eenvoud en gebruiksgemak. We hebben echter meerdere Jungiaanse eigenschappen opnieuw gedefinieerd en een andere toegevoegd. Dit versimpelt ons model en past het meer aan de laatste ontwikkelingen aan, namelijk aan de persoonlijkheidsdimensies genaamd de Big Five persoonlijkheidseigenschappen. Ook hebben we, in tegenstelling tot Myers-Briggs en andere op Jungs model gebaseerde theorieën, niet de cognitieve functies zoals Extravert Denken of Introvert Aftasten of hun prioritering verwerkt, maar in plaats daarvan vijf onafhankelijke schalen gekozen en onze typen daaromheen gebouwd. Dit heeft ons in staat gesteld om met grote nauwkeurigheid te testen en toch verschillende persoonlijkheidstypen te definiëren en beschrijven.

Laten we nu één voor één door onze vijf persoonlijkheidsaspecten heen gaan, en daarna de typegroepen bespreken.

Vijf persoonlijkheidsaspecten

Deze sectie zal de vijf persoonlijkheidsaspecten beschrijven die gecombineerd het persoonlijkheidstype definiëren: Geest, Energie, Natuur, Taktiek en Identiteit. Al deze aspecten dienen als een tweezijdig continuüm gezien te worden, met de “neutrale” optie halverwege. De percentages die je na het afronden van de test ziet, zijn bedoeld om aan te geven in welke categorie je past en hoe sterk je voorkeuren zijn.

Laten we nu één voor één de persoonlijkheidsaspecten bespreken:

Geest

Dit aspect geeft aan hoe we met andere mensen omgaan:

  • Introverte (I) mensen geven de voorkeur aan solitaire bezigheden, denken voordat ze spreken en raken uitgeput van sociale interactie.
  • Extraverte (E) mensen geven de voorkeur aan gezamenlijke bezigheden, denken terwijl ze spreken en halen energie uit sociale interactie.

Energie

EHet tweede aspect stelt vast hoe we de wereld zien en informatie verwerken:

  • Intuïtieve (N) mensen zijn vindingrijk, vertrouwen op hun intuïtie, gaan op in ideeën en richten zich op wat zou kunnen gebeuren.
  • Realistische (S) mensen zijn nuchter, vertrouwen op hun tastzin, gaan op in praktische zaken en richten zich op wat er is gebeurd.

Natuur

Dit aspect stelt vast hoe we tot besluiten komen en met emotie omgaan:

  • Logisch (T) ingestelde mensen zijn taai, volgen hun geest en richten zich op objectiviteit en rationaliteit.
  • Op principes ingestelde (F) mensen zijn gevoelig, volgen hun hart en richten zich op harmonie en samenwerking.

Taktiek

Dit aspect heeft betrekking op hoe we werken, plannen en beslissingen maken:

  • Plannende (J) mensen zijn besluitvaardig, geven de voorkeur aan duidelijke regels en richtlijnen, beschouwen deadlines als heilig en werken naar afronding toe.
  • Zoekende (P) mensen zijn goed in improviseren, houden liever mogelijkheden open, maken zich niet druk over hun werk en proberen vrijheid te behouden.

Identiteit

Als laatste aspect beïnvloedt Identiteit alle andere, en geeft het aan hoeveel vertrouwen we in onze vaardigheden en besluiten hebben:

  • Assertieve (-A) mensen zijn emotioneel stabiel, kalm, ontspannen en niet bereid zich veel zorgen te maken.
  • Voorzichtige (-T) mensen zijn zelfbewust, perfectionistisch, hechten waarde aan hun imago en worden gedreven door succes.

Typegroepen

Nu weet je waar ieder type uit bestaat. Maar hoe passen ze bij elkaar?

Ons systeem heeft twee lagen: de eerste (binnenste) laag definieert onze Rollen, en de tweede (buitenste) laag onze Strategieën.

Rollen

De Rol laag stelt onze doelstellingen, interesses en de activiteiten die onze voorkeur hebben vast. Er zijn vier rollen:

Analisten (Intuïtief en Logisch ingestelde [ _NT_ ] typen, zowel Assertieve als Voorzichtige varianten)

Deze persoonlijkheidstypen hechten waarde aan rationaliteit en onpartijdigheid, en munten uit in intellectuele debatten en wetenschappelijke of technische sectoren. Ze zijn zeer onafhankelijk, ruimdenkend, wilskrachtig en vindingrijk, benaderen veel zaken vanuit een utilitair perspectief en zijn veel meer geïnteresseerd in wat werkt dat wat iedereen tevreden stelt. Deze eigenschappen maken Analisten uitstekende strategische denkers, maar veroorzaken moeilijkheden met betrekking tot sociale en romantische ondernemingen.

Diplomaten (Intuïtief en Principieel ingestelde [ _NF_ ] typen, zowel Assertieve als Voorzichtige varianten)

Diplomaten richten zich op sympathie en samenwerking, en munten uit met diplomatiek en begeleiding. Mensen die tot deze groep behoren zijn coöperatief en vindingrijk, en hebben vaak een harmoniserende rol op het werk of binnen vriendengroepen. Deze eigenschappen zorgen ervoor dat Diplomaten warme, sympathieke en invloedrijke mensen zijn, maar veroorzaken ook problemen wanneer uitsluitend koude rationaliteit of het maken van moeilijke beslissingen nodig is.

Schildwachten (Realistisch en Plannend ingestelde [ _S_J ] typen, zowel Assertieve als Voorzichtige varianten)

Schildwachten zijn coöperatief en zeer praktisch. Ze houden van orde, veiligheid en stabiliteit, en creëren het overal waar ze gaan. Mensen die tot deze typen behoren zijn vaak hardwerkend, nauwkeurig en traditioneel, en munten uit in logistieke of administratieve sectoren, en met name waar op duidelijke hiërarchieën en regels berust wordt. Deze persoonlijkheidstypen werken volgens hun planning en gaan lastige taken niet uit de weg. Ze kunnen echter ook inflexibel zijn en moeite hebben met het accepteren van andermans meningen.

Verkenners (Realistisch en Zoekend ingestelde [ _S_P ] typen, zowel Assertieve als Voorzichtige varianten)

Deze typen zijn het meest spontaan en delen ook de vaardigheid om zich op een manier met hun omgeving te verbinden die andere typen te boven gaat. Verkenners zijn utilitair en praktisch, en munten uit in situaties waarin er snel gedacht en gehandeld moet worden. Ze zijn experts in het gebruiken van gereedschappen en technieken en zetten ze op veel verschillende manieren in. Het gaat daarbij om zowel het gebruik van fysieke gereedschappen als het overtuigen van andere mensen. Het is niet verwonderlijk dat deze persoonlijkheidstypen tijdens crises, bij ambachten en in de handel onmisbaar zijn. Hun eigenschappen kunnen er echter ook toe leiden dat ze risicovolle stappen nemen of zich alleen op zinnelijk genot richten.

Strategieën

De strategie laag geeft weer hoe we dingen het liefst doen en doelstellingen het liefst behalen. Er zijn vier strategieën:

Zelfverzekerd Individualisme (Introverte en Assertieve [ I___-A ] typen)

Zelfverzekerde Individualisten doen liever dingen alleen en kiezen ervoor om op hun eigen vaardigheden en instincten te vertrouwen in plaats van contact met andere mensen te zoeken. Ze weten waar ze goed in zijn en zijn zeer zelfverzekerd. Deze persoonlijkheidstypen zijn er van overtuigd dat persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen heel belangrijke waarden zijn. Zelfverzekerde Individualisten hechten niet veel waarde aan andermans meningen en zijn liever van niemand afhankelijk.

Sociaal Leidinggevende (Extraverte en Assertieve [ E___-A ] typen)

Sociaal Leidinggevende mensen zoeken naar sociaal contact en hebben meestal zeer goede communicatieve vaardigheden en voelen zich tijdens sociale evenementen of in situaties waar ze van andere mensen afhankelijk zijn of andere mensen leiden op hun gemak. Deze typen vertrouwen op hun vaardigheden en schromen niet om hun mening te uiten. Voor Sociaal Leidinggevende mensen is het belangrijk om actief binnen de gemeenschap te zijn en te weten wat andere mensen motiveert. Ze maken zich echter niet zo druk om wat andere mensen over hun denken.

Voortdurende Verbeteraars (Introverte en Voorzichtige [ I___-T ] typen)

Voortdurende Verbeteraars zijn stille, individualistische mensen. Ze zijn vaak perfectionistisch en gedreven door succes, en besteden vaak veel tijd en moeite om een optimaal resultaat te verzekeren. Zoals hun naam impliceert zijn Voortdurende Verbeteraars mensen die veel presteren en zich op hun ambacht toeleggen. Ze maken zich echter ook vaak veel zorgen over hun prestaties.

Sociale Actieve (Extraverte en Voorzichtige [ E___-T ] typen)

De laatste strategie behoort tot de sociale, energetische en door succes gedreven typen. Sociale Actieve mensen zijn vaak rusteloze, perfectionistische individuen die zowel heel positieve als heel negatieve emoties ervaren. Hun nieuwsgierigheid en wil om hard te werken betekent ook dat ze normaal gesproken veel bereiken, ook al zijn ze vrij gevoelig. De typen die aan deze strategie de voorkeur geven, hechten vaak ook veel waarde aan andermans meningen. Ze vinden hun sociale status belangrijk en willen het liefst met alles dat ze doen succesvol zijn.

Type tabel

Deze tabel laat alle mogelijke typen zien, samen met hun rollen en strategieën:

Analisten Zelfverzekerd Individualisme INTJ-A, INTP-A
Sociaal Leidinggeven ENTJ-A, ENTP-A
Voortdurende Verbetering INTJ-T, INTP-T
Sociaal Actief ENTJ-T, ENTP-T
Diplomaten Zelfverzekerd Individualisme INFJ-A, INFP-A
Sociaal Leidinggeven ENFJ-A, ENFP-A
Voortdurende Verbetering INFJ-T, INFP-T
Sociaal Actief ENFJ-T, ENFP-T
Schildwachten Zelfverzekerd Individualisme ISTJ-A, ISFJ-A
Sociaal Leidinggeven ESTJ-A, ESFJ-A
Voortdurende Verbetering ISTJ-T, ISFJ-T
Sociaal Actief ESTJ-T, ESFJ-T
Verkenners Zelfverzekerd Individualisme ISTP-A, ISFP-A
Sociaal Leidinggeven ESTP-A, ESFP-A
Voortdurende Verbetering ISTP-T, ISFP-T
Sociaal Actief ESTP-T, ESFP-T